Jaka stal sprawdzi się przy produkcji wykrojników i stempli? Porównanie popularnych gatunków

Przy produkcji wykrojników i stempli najlepiej sprawdzają się stale narzędziowe o wysokiej odporności na ścieranie, odpowiedniej twardości i stabilności wymiarowej po obróbce cieplnej. W praktyce często wybiera się 1.2379 (NC11LV), ale w zależności od rodzaju narzędzia i materiału, z którym będzie ono pracować, warto rozważyć także inne gatunki, np. 1.2842 czy 1.2312.

Dlaczego stal 1.2379 (NC11LV) jest chętnie wybierana na wykrojniki i stemple?

Jeśli wykrojnik ma przez długi czas przecinać blachę, a stempel ma zachować kształt mimo tysięcy cykli pracy, warto postawić na materiał odporny na intensywne zużycie. Dobrym wyborem jest stal 1.2379 (NC11LV) producenta Sowstal, którą można wykorzystać do wykonywania narzędzi pracujących w wymagających warunkach. Ten gatunek łączy wysoką twardość po obróbce cieplnej z dobrą odpornością na ścieranie. Dzięki temu sprawdza się przy produkcji wykrojników, stempli, matryc oraz innych elementów narażonych na tarcie i naciski. Wybór odpowiedniej stali już na początku może przełożyć się na dłuższą żywotność narzędzia i rzadsze przestoje związane z jego wymianą.

Co decyduje o wyborze stali na narzędzia?

Wykrój wykonany w cienkiej blasze i stempel pracujący z grubą stalą nie stawiają materiałowi takich samych wymagań. Narzędzie podczas pracy musi znosić nacisk, tarcie i powtarzające się uderzenia. Jeśli stal będzie zbyt miękka, krawędź robocza szybko się stępi. Z kolei bardzo twardy materiał może gorzej znosić uderzenia i stać się bardziej podatny na pękanie.

Przy wyborze gatunku warto więc zwrócić uwagę przede wszystkim na:

• odporność na ścieranie,
• możliwą do uzyskania twardość,
• udarność i odporność na pękanie,
• stabilność wymiarową po hartowaniu,
• łatwość obróbki przed hartowaniem,
• rodzaj i grubość obrabianego materiału.

Dobór nie powinien sprowadzać się zatem do zasady „im twardsza stal, tym lepiej”. Liczy się dopasowanie właściwości materiału do warunków pracy konkretnego narzędzia.

Czy 1.2379 to dobry wybór do produkcji wykrojników?

Stal 1.2379, znana również jako NC11LV, należy do grupy wysokostopowych stali narzędziowych do pracy na zimno. Jej dużą zaletą jest wysoka odporność na ścieranie. To ważne szczególnie wtedy, gdy wykrojnik lub stempel wykonuje dużą liczbę powtarzalnych operacji.

Można wyobrazić sobie linię produkcyjną, na której przez cały dzień wycina się z arkusza setki albo tysiące identycznych elementów. Każde przejście stempla przez materiał oznacza kolejne obciążenie krawędzi roboczej. W takich warunkach zużycie narzędzia szybko staje się realnym kosztem. Odpowiednio dobrana stal może ograniczyć tempo zużywania się krawędzi i pozwolić dłużej utrzymać wymagany kształt detalu.

Jak wypadają inne popularne gatunki stali narzędziowych?

1.2379 nie jest jedyną opcją. W określonych zastosowaniach dobrze sprawdzają się również inne stale przeznaczone do pracy na zimno. Przykładem jest 1.2842 (NC10), która oferuje dobrą kombinację twardości, odporności na ścieranie i łatwości obróbki. Może być stosowana między innymi na stemple, matryce i wykrojniki pracujące przy mniej wymagających obciążeniach.

Innym rozwiązaniem jest 1.2312, często wykorzystywana na formy i narzędzia, w których istotne znaczenie ma dobra obrabialność. Nie będzie jednak uniwersalnym zamiennikiem dla stali o wysokiej odporności na ścieranie. Dlatego przed zakupem materiału trzeba określić, jaką pracę będzie wykonywać gotowy element.

Kiedy warto postawić na konkretny gatunek?

Dobór stali można porównać do wyboru opon do samochodu. Innego materiału potrzebuje narzędzie wykonujące lekką pracę przy krótkiej serii, a innego element działający bez przerwy w produkcji wielkoseryjnej.

Przy intensywnej pracy wykrojnika 1.2379 (NC11LV) często będzie bardzo rozsądnym wyborem ze względu na odporność na ścieranie. Przy mniej wymagających zastosowaniach można natomiast rozważyć inne stale narzędziowe, szczególnie jeśli większe znaczenie ma łatwość obróbki lub odporność na uderzenia.

Czy sama stal wystarczy, aby wykrojnik długo pracował?

Nawet bardzo dobry gatunek nie zapewni trwałego narzędzia, jeśli źle przeprowadzi się jego obróbkę. Znaczenie ma sposób wykonania elementu, przygotowanie powierzchni oraz odpowiednio dobrana obróbka cieplna. Nie można też zapominać o warunkach pracy – prawidłowym ustawieniu narzędzia, smarowaniu czy właściwym prowadzeniu stempla.

Dlatego wybór materiału najlepiej rozpatrywać razem z całym procesem produkcji. Dobrze dobrana stal narzędziowa, właściwe hartowanie i poprawne wykonanie wykrojnika tworzą zestaw, który pozwala ograniczyć zużycie oraz utrzymać powtarzalność produkowanych elementów.